AI Act Briefing

Pro
Alle briefings

Week 6, 2026

Alle sectoren

3–9 februari 2026

Actie vereist

Deadline verstreken: Template post-market monitoring (Art. 72 AI Act)

Per 2 februari 2026 had de Europese Commissie een uitvoeringshandeling moeten aannemen met een gestandaardiseerd template voor post-market monitoring plannen van hoog-risico AI-systemen (Artikel 72(11) AI Act). Deze deadline is zojuist verstreken. Hoewel de Commissie nog geen definitief template heeft gepubliceerd, betekent dit dat de verplichting voor providers van hoog-risico AI-systemen om post-market monitoring in te richten nu al geldt.

Wat moet u doen:

Inventariseer welke van uw AI-systemen als hoog-risico kwalificeren onder Annex III

Richt alvast een post-market monitoring plan in op basis van de eisen uit Artikel 72

Houd de EU AI Act-database en het Official Journal in de gaten voor het definitieve template

Verwacht dat de Commissie dit template komende weken alsnog publiceert

Whisperly AI — High-Risk AI Systems in 2026

Top ontwikkelingen

1

EDPB en EDPS publiceren Joint Opinion over Digital Omnibus on AI

Op 20 januari 2026 publiceerden het EDPB en de EDPS hun Joint Opinion 1/2026 over het Digital Omnibus-voorstel. Dit voorstel beoogt vereenvoudiging van de AI Act, maar de toezichthouders waarschuwen voor het afzwakken van kernverplichtingen. De Digital Omnibus kan de AI Act op cruciale punten wijzigen: • AI-geletterdheid (Art. 4): De verplichting wordt omgezet naar een vrijblijvende "aanmoediging" • Registratieplicht vervalt voor systemen die als niet-hoog-risico worden beoordeeld • Deadline Art. 50(2) transparantie wordt met 6 maanden uitgesteld • Verwerking bijzondere persoonsgegevens voor bias-detectie wordt uitgebreid naar alle AI-systemen

Impact: Compliance officers moeten plannen op basis van de huidige wettekst en de Omnibus als potentieel meevalscenario behandelen — niet andersom.

Alle sectorenOverheid
2

FRA tekent samenwerkingsovereenkomst met CEN-CENELEC over AI-standaarden

Het EU Fundamental Rights Agency (FRA) heeft een Memorandum of Understanding getekend met CEN-CENELEC voor samenwerking binnen Joint Technical Committee 21 (JTC 21). Dit comité ontwikkelt de geharmoniseerde standaarden voor de AI Act. CEN-CENELEC had de standaarden vóór 30 april 2025 klaar moeten hebben, maar het eerste concept — gericht op kwaliteitsmanagementsystemen (Art. 17 AI Act) — circuleert nu pas voor feedback.

Impact: Zonder definitieve geharmoniseerde standaarden kunnen organisaties geen conformiteitsbeoordeling uitvoeren op basis van "vermoeden van conformiteit". Organisaties moeten terugvallen op common specifications of bestaande standaarden zoals ISO/IEC 42001 als leidraad.

Alle sectoren
3

AFM kondigt intensiever AI-toezicht aan in Agenda 2026

De AFM heeft in haar Agenda 2026 aangekondigd dat zij in 2026 "uitgebreider AI-toezicht" gaat opbouwen. De AFM vraagt instellingen expliciet om: • AI-toepassingen in kaart te brengen • Modelrisicobeheer en datakwaliteit te versterken • Beslislogica vast te leggen • Incidenten actief te melden De AFM noemt specifiek de risico's van "ondoorzichtige algoritmes, bias en misleidende informatie" voor consumenten en markten.

Impact: Financiële instellingen onder AFM-toezicht moeten nu hun AI-inventaris op orde brengen. De AFM verwacht uitlegbare en controleerbare AI.

Financiële dienstverlening
4

EBA brengt AI Act-mapping uit voor bankensector

Op 17 december 2025 publiceerde de EBA een mapping-exercitie die de eisen voor hoog-risico AI-systemen onder de AI Act afzet tegen bestaande vereisten in de EU-regelgeving voor banken en betalingsverkeer. De conclusie: veel AI Act-vereisten sluiten aan bij bestaand prudentieel toezicht, maar er zijn significante gaps. Tegelijkertijd lanceerde EFAMA op 11 december 2025 versie 2 van hun AI System Assessment Tool.

Impact: Banken en betaaldienstverleners kunnen deze mapping gebruiken om een gap-analyse te maken: waar voldoen bestaande compliance-frameworks al aan AI Act-eisen, en waar zijn aanvullingen nodig?

Financiële dienstverleningBankensector
5

EU Parlement neemt resolutie aan over AI in financiële sector

Op 25 november 2025 nam het Europees Parlement een resolutie aan over de impact van AI in de financiële sector. De resolutie adresseert specifiek de wisselwerking tussen de AI Act en bestaande sectorale regelgeving (MiFID II, Solvency II, CRD). Dit is relevant in het licht van de Digital Omnibus, die "sectorale conformiteit" voorrang wil geven boven parallelle AI Act-conformiteitsbeoordelingen.

Impact: De resolutie bevestigt de richting van sectorale integratie: als uw AI-systeem al onder een gereguleerd product valt, zal de conformiteitsbeoordeling onder de sectorale regelgeving leidend worden.

Financiële dienstverlening

Sectorupdates

Financiële Dienstverlening

De AFM bouwt actief aan AI-toezichtcapaciteit. EBA biedt met haar mapping-exercitie een concreet startpunt. EY rapporteert dat meer dan 70% van de banken al met agentic AI werkt. Start deze maand met een AI-systeeminventaris.

Overheid

2026 wordt een superjaar voor digitale wetgeving. Het Algoritmeregister is momenteel vrijwillig maar wordt verplicht. Gemeenten die nu al registreren hebben een voorsprong. Regulatory sandboxes bieden experimenteerruimte.

Expert duiding

De afgelopen weken tekent zich een paradox af: terwijl de Commissie met het Digital Omnibus probeert te vereenvoudigen, wordt het regelgevingslandschap juist complexer. Organisaties moeten navigeren tussen de huidige AI Act-tekst, een potentieel gewijzigde versie onder de Omnibus, ontbrekende standaarden, en sectorale toezichthouders die hun eigen interpretatie geven. Voor compliance professionals is de strategische boodschap helder: plan op de huidige wettekst, niet op verwachte versoepelingen. De Digital Omnibus moet nog door het Parlement en de Raad. Als het voorstel wordt afgezwakt of vertraagd, valt u terug op de oorspronkelijke deadlines — en dan is augustus 2026 ineens heel dichtbij. Onze aanbeveling: besteed februari aan het voltooien van uw AI-systeeminventaris en risicoclassificatie. Gebruik maart-april voor gap-analyses. En reserveer mei-juli voor het inrichten van de technische en organisatorische maatregelen. Wacht niet op de standaarden of de Omnibus — begin nu.

AI Act Quick Scan Checklist

Gebruik deze 10-punten checklist om snel te beoordelen of uw AI-systemen compliant zijn.

1.AI-inventaris: volledig overzicht van alle AI-systemenArt. 4, 26
2.Risicoclassificatie per systeemArt. 5, 6
3.Verboden praktijken getoetstArt. 5
4.AI-geletterdheid: medewerkers getraindArt. 4
5.Data governance beleidArt. 10
6.Transparantie richting gebruikersArt. 50
7.Menselijk toezicht ingerichtArt. 14
8.Technische documentatie beschikbaarArt. 11
9.Registratie in EU-databaseArt. 49
10.Incidentrespons procedureArt. 73

Samengesteld door Embed AI — specialist in AI Governance & Compliance