Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. Over wat er in de wettekst staat is inmiddels genoeg geschreven. De vraag die nu op tafel ligt is een andere: wie in uw organisatie past wat aan, en hoe weet u straks dat het is gebeurd.
Dit stuk gaat over die vertaalslag. Niet wat artikel 50 betekent, maar wat u er maandagochtend mee doet.
De vier plichten, per eigenaar
Artikel 50 verdeelt vier plichten over twee rollen. Dat is geen juridisch detail maar bepaalt wie in uw organisatie aan zet is.
De plicht om kenbaar te maken dat iemand met AI communiceert ligt bij de aanbieder en zit in het ontwerp van het systeem. In de praktijk is dat uw productteam of uw leverancier. De plicht om synthetische output machineleesbaar te markeren ligt eveneens bij de aanbieder en is een technische ingreep.
De plicht om mensen te informeren bij emotieherkenning of biometrische categorisatie ligt bij de gebruiksverantwoordelijke en is doorgaans een proceswijziging. En de plicht om deepfakes en bepaalde publieke tekst zichtbaar te markeren ligt ook bij de gebruiksverantwoordelijke, bij publicatie, en raakt dus vaak marketing en communicatie.
De meeste organisaties zitten in beide rollen tegelijk. Een verzekeraar die een ingekochte chatbot inzet is gebruiksverantwoordelijke voor die bot, maar aanbieder voor het klantportaal dat hij zelf laat bouwen met een generatieve component erin.
Waar de disclosure hoort te staan
Bij chatbots zien wij drie varianten die niet voldoen. Een label als digitale assistent of servicemedewerker beschrijft de functie en niet de aard van het systeem. Een vermelding diep in een privacyverklaring bereikt de betrokkene niet op het moment dat het telt. En een disclosure die alleen bij de eerste sessie verschijnt mist iedereen die later instapt.
Wat wel werkt is een mededeling op het moment van interactie, in begrijpelijke taal, zichtbaar zonder dat iemand moet doorklikken. De uitzondering in de wet geldt alleen wanneer het voor een redelijk oplettend persoon evident is dat het om AI gaat, en die drempel haalt u niet met een formulering die de vraag juist openlaat.
Bij gegenereerd beeld en video geldt een ander onderscheid dat vaak door elkaar loopt. Machineleesbare markering is de plicht van de aanbieder en is voor mensen onzichtbaar. Zichtbare markering van deepfakes is de plicht van de gebruiksverantwoordelijke en is juist bedoeld om gezien te worden. U hebt beide nodig als u beide rollen vervult.
De enige overgangstermijn die er is
Eén onderdeel kent uitstel, en dat is smaller dan doorgaans wordt aangenomen. Alleen de machineleesbare markering, en alleen voor systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, heeft tijd tot 2 december 2026.
Alles daarbuiten geldt onverkort. Dat betekent dat de chatbot-disclosure, de informatieplicht bij emotieherkenning en de zichtbare markering van deepfakes nu al op orde horen te zijn. Wie zijn planning op 2 december 2026 heeft gezet voor het geheel, heeft de reikwijdte van die overgangstermijn te ruim gelezen.
Vastleggen dat u het geregeld hebt
Artikel 50 kent geen conformiteitsbeoordeling. Er is geen keuring die uw werk documenteert en geen registratie in een EU-databank. Dat betekent dat uw eigen vastlegging het enige bewijs is dat er is.
Wij houden per systeem vier velden aan. Welk lid van toepassing is en waarom. Of u aanbieder of gebruiksverantwoordelijke bent. Welke maatregel is getroffen en waar die zichtbaar of technisch is geïmplementeerd. En wie het heeft vastgesteld, op welke datum.
Dat is bewust kort. Een dossier dat te zwaar is wordt niet bijgehouden, en een dossier dat niet wordt bijgehouden is binnen een half jaar onbruikbaar. Zet er wel een herbeoordelingsmoment op, bijvoorbeeld bij elke release waarin een generatieve functie verandert.
Waar organisaties tijd verliezen
Twee dingen kosten in de praktijk het meeste. Het eerste is de rolbepaling bij ingekochte software met AI-functies, omdat leveranciers zelf niet altijd helder zijn over wie welke plicht draagt. Vraag dat schriftelijk uit en leg het antwoord vast, ook als het antwoord onbevredigend is.
Het tweede is de afstemming tussen teams. De disclosure in een chatbot is een productwijziging, de labeling van gegenereerd beeld is een communicatieafspraak, en de markering van output is een technische ingreep. Drie teams, drie planningen. Zonder één eigenaar die het geheel bewaakt blijft er altijd één onderdeel liggen.
Hoe wij dit aanpakken
Wilt u eerst zelf een beeld, doe dan de gratis AI-transparantiescan: zeven vragen, direct een score met uw grootste gap. De artikel 50 transparantiecheck loopt vervolgens uw systemen langs, bepaalt per systeem het toepasselijke lid en uw rol, en levert de concrete wijzigingen plus de vastlegging op. Zit de vraag breder, bijvoorbeeld omdat het register en de classificatie nog ontbreken, dan is de AI governance scan van 2.950 euro het logische startpunt.
De juridische uitwerking per lid staat op het Praxikon. Voor de teams die in hun dagelijks werk moeten herkennen wanneer een disclosure nodig is, biedt LearnWize rolgerichte training.
Slot
Artikel 50 is niet de zwaarste verplichting uit de AI Act, maar het is wel de eerste waar een buitenstaander uw naleving kan zien. Een bezoeker die uw chatbot opent, ziet binnen twee seconden of u het geregeld hebt. Dat maakt het een slechte kandidaat om uit te stellen en een goede om als eerste af te ronden.
